Upadłość konsumencka.
W dniu 31 marca 2009 roku weszła w życie ustawa z dnia 05 grudnia 2008 roku o zmianie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, która wprowadziła do systemu prawa polską instytucję, jaką jest upadłość konsumencka. Jest to procedura oddłużeniowa, której może się poddać osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej.
Po roku funkcjonowania przepisów można powiedzieć, iż zainteresowanie taką formą oddłużenia jest bardzo duże. Należy jednak mieć na względzie fakt, iż nie wszyscy dłużnicy będą mogli skorzystać z dobrodziejstwa ustawy. Przepisy są bowiem dosyć restrykcyjne. Na wstępie należy zaznaczyć, iż upadłość konsumencka może być ogłoszona tylko i wyłącznie na wniosek samego dłużnika. Według przepisów, z upadłości konsumenckiej będą mogły skorzystać tylko te osoby, które popadły w tarapaty finansowe na skutek wyjątkowych i niezależnych od siebie okoliczności. A więc Sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli dłużnik zaciągnął zobowiązanie gdy już był niewypłacalny albo gdy do rozwiązania stosunku pracy doszło z przyczyn leżących po stronie pracownika (tzw. dyscyplinarka) lub za jego zgodą (rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron) albo w sposób sprowokowany przez dłużnika. Sąd oddali też wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli nie minęło jeszcze 10 lat od ostatniego postępowania upadłościowego, w którym umorzono całość lub część zobowiązań dłużnika albo został zawarty układ z wierzycielami. Nie będzie też miał szans dłużnik, który w okresie ostatnich 10 lat dokonał czynności, która została prawomocnie uznana przez sąd za czynność dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli.
Pierwszą czynnością sądu po otrzymaniu wniosku o ogłoszenie upadłości jest zwrócenie się do urzędu skarbowego właściwego dla miejsca zamieszkania dłużnika w celu sprawdzenia, czy w ostatnich pięciu latach przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnik fakt dokonania czynności podlegających opodatkowaniu. Sąd zwraca się też do Krajowego Rejestru Sądowego celem uzyskania informacji, czy dłużnik jest wspólnikiem spółek handlowych.
Nie opłaca się zatajać żadnych informacji przed Sądem, gdyż w przypadku gdy okaże się, że upadły nie wskazał albo nie wydał syndykowi całego majątku albo niezbędnych dokumentów albo też nie wykonywał ciążących na nim obowiązków, sąd umorzy postępowanie. Istotne jest również to, że wiele czynności, które zostały wykonane przez dłużnika w celu tzw. ratowania majątku, będzie uznanych za bezskuteczne. Na przykład zniesienie wspólności majątkowej na rok przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości będzie uznane za czynność bezskuteczną. Podobnie odpłatne czynności prawne, które zostały dokonane przez dłużnika na rzecz członków najbliższej rodziny w ciągu 6 miesięcy przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości również będą uznane za bezskuteczne. Należy zwrócić uwagę na fakt, iż w momencie ogłoszenia upadłości przez jednego z małżonków ustaje wspólność majątkowa. Drugi z małżonków może jednak dochodzić roszczenia z tytułu udziału w majątku wspólnym, a jeżeli stanie się jednym z większych wierzycieli, może w ten sposób ocalić znaczną część dorobku wspólnego.
Przepisy są bardzo rygorystyczne, jeżeli chodzi o mieszkanie dłużnika. Przede wszystkim przewidują one obowiązkową sprzedaż - przeprowadzoną przez syndyka - zajmowanego dotąd przez dłużnika mieszkania lub domu jednorodzinnego. Nie jest istotne przy tym to, że dłużnik może być właścicielem innej nieruchomości, której sprzedaż uchroniłaby dłużnika od wyprowadzki z dotychczas zajmowanego lokalu lub domu jednorodzinnego. Z sumy uzyskanej ze sprzedaży Sąd wydzieli dłużnikowi kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego za okres dwunastu miesięcy. Dopiero po opuszczeniu przez dłużnika mieszkania lub domu jednorodzinnego, w którym zamieszkiwał, zostaje sporządzony ostateczny plan podziału pieniędzy ze sprzedaży, w tym ze sprzedaży nieruchomości i oraz zostaje sporządzony plan spłaty wierzycieli. Plan ten musi zakładać spłatę wierzycieli w okresie nie dłuższym niż pięć lat. Określa on również, jaką część zaległych zobowiązań dłużnik będzie musiał spłacić, a jaka część zostanie umorzona. Należy podkreślić, iż sprzedaż majątku dłużnika następuje w drodze przetargu, a suma uzyskana ze sprzedaży niejednokrotnie nie odpowiada rzeczywistej wartości sprzedawanych przedmiotów. Przede wszystkim chodzi o zaniżoną cenę uzyskaną ze sprzedaży nieruchomości. Przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej warto jest więc zastanowić się, czy rzeczywiście jest ona opłacalna. Być może korzystniej byłoby sprzedać zadłużoną nieruchomość i spłacić kredyt i inne długi aniżeli korzystać z dobrodziejstw ustawy.
W okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli dłużnik nie może dokonywać czynności prawnych przekraczających granice zwykłego zarządu. Nie może też dokonywać zakupów na raty oraz zakupów z odroczoną płatnością.
Należy jeszcze wskazać na dwie sytuacje, które mogą mieć miejsce w okresie spłaty wierzycieli. Mianowicie sytuacja finansowa dłużnika może w tym czasie z różnych powodów ulec dalszemu pogorszeniu lub wręcz przeciwnie - polepszyć się. W związku z tym w sytuacji, gdy status materialny dłużnika uległ znaczącej poprawie (przy czym za poprawę nigdy nie przyjmuje się podwyżki wynagrodzenia ani też zwiększenia dochodów z tytułu osobiście wykonywanej działalności zarobkowej), każdy z wierzycieli może żądać, by Sąd dokonał zmiany planu spłaty wierzycieli poprzez podwyższenie wysokości kwot przypadających wierzycielom. W sytuacji odwrotnej, a więc w przypadku pogorszenia statusu materialnego dłużnika, dłużnik może złożyć do Sądu wniosek o zmianę planu spłaty. Zmiana ta może polegać na zmniejszeniu rat albo na wydłużeniu terminu spłaty, przy czym maksymalne wydłużenie nie może przekraczać 2 lat.
Wszczęcie postępowania upadłościowego wymaga uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200,00 zł.
